Vì sao nhiều người trẻ mắc ung thư dù sống lành mạnh?
Không còn là căn bệnh của tuổi già, ung thư đang có xu hướng "trẻ hóa" nhanh chóng với những tác nhân mà đôi khi y học hiện đại vẫn chưa thể giải thích trọn vẹn.
Thông tin được bác sĩ Richard Quek, chuyên gia ung bướu từ Trung tâm Ung thư Parkway (Singapore) chia sẻ tại cuộc đối thoại về chăm sóc bệnh nhân ung thư do IHH Healthcare Singapore (IHH SG) tổ chức ngày 18/4, tại Singapore.
Ông nhận định khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đang đối mặt với sự biến chuyển phức tạp của ung thư. Nếu như nam giới thường đối mặt với ung thư phổi, đại trực tràng và tuyến tiền liệt; phụ nữ chịu ảnh hưởng nặng nề từ ung thư vú và đại trực tràng, thì một xu hướng mới đang trỗi dậy: Ung thư phổi xuất hiện ngay cả ở những phụ nữ không hút thuốc.
Ngoài ra, đáng báo động nhất là sự gia tăng nhanh chóng của ung thư trực tràng ở nhóm người dưới 50 tuổi. Theo bác sĩ Richard Quek, sự gia tăng này được chia làm ba nhóm chính: nhóm mắc các loại ung thư đặc thù từ trước; nhóm do di truyền (chiếm khoảng 5%) và nhóm không rõ nguyên nhân. Trong đó, nhóm không rõ nguyên nhân lại đang tăng trưởng mạnh nhất, bao gồm các ca ung thư trực tràng hoặc ung thư phổi ở người trẻ không hút thuốc mà khoa học vẫn chưa tìm được lời giải thích thỏa đáng.
Nhiều người trẻ khi nhận chẩn đoán ung thư thường tự hỏi: "Tại sao lại là tôi?" khi họ vốn có lối sống lành mạnh. Bác sĩ Tan Min-Han, Giám đốc điều hành Lucence, cho biết thực tế khoảng 40% trường hợp ung thư có thể kiểm soát qua lối sống, nhưng 50-60% còn lại vẫn chưa có lời giải rõ ràng.
"Nhiều người lầm tưởng đó thuần túy là do sự 'xui xẻo'. Thực chất, khái niệm này phản ánh việc chúng ta chưa thực sự hiểu rõ toàn bộ những gì đang diễn ra trong cơ thể con người", bác sĩ Tan chia sẻ. Chính vì vậy, việc tầm soát sớm ngay cả khi chưa có triệu chứng được xem là "kim chỉ nam" để giành lại sự sống.
Dù có những yếu tố chưa thể giải thích, nhưng lối sống vẫn là "thành trì" đầu tiên. Ông Gerard Wong, chuyên gia dinh dưỡng tại Trung tâm Ung thư Parkway, dẫn chứng rằng khoảng 30-40% ca bệnh có thể ngăn ngừa bằng cách điều chỉnh các yếu tố nguy cơ. Nút thắt nằm ở sự kiên trì.
Ông Wong nhấn mạnh việc ưu tiên thực phẩm chưa qua chế biến (thực phẩm nguyên bản) để đảm bảo sự minh bạch tuyệt đối cho sức khỏe. Khi bạn chọn một cây rau, một miếng phi lê cá hay phần thịt gà thay vì đồ chế biến sẵn (như cá viên, thịt viên), bạn biết rõ mình đang nạp gì vào cơ thể. Rào cản lớn nhất không phải là kiến thức cao siêu, mà là nỗ lực duy trì việc nấu nướng tại nhà và từ bỏ đồ ăn nhanh.
Nỗi ám ảnh của người trẻ khi nghe tin ung thư không chỉ là ranh giới sinh tử, mà còn là nỗi lo mất đi chức năng cơ thể, ảnh hưởng đến sự nghiệp và tương lai.
Bác sĩ Peter Chow, Giám đốc điều hành IHH Healthcare Singapore, khẳng định chúng ta đang sống trong thời đại y tế hoàn toàn khác. Thay vì tiêu diệt tế bào ác tính một cách đại trà, y học hiện đại hướng tới mục tiêu tối thượng là bảo tồn tối đa các mô khỏe mạnh.
Cụ thể như liệu pháp tế bào CAR-T, dùng chính tế bào miễn dịch của cơ thể để tấn công trúng đích tế bào ung thư. Hay liệu pháp nhắm mục tiêu & Dược di truyền giúp phân tích gene riêng biệt để đưa ra phác đồ tối ưu cho từng cá nhân.
Những tiến bộ này giúp bệnh nhân không chỉ sống sót mà còn có thể quay lại cuộc sống bình thường, giữ vững sự nghiệp và bảo vệ hạnh phúc gia đình.
Dù xu hướng trẻ hóa là toàn cầu, việc tầm soát đại trà cho người trẻ vẫn gặp khó khăn về chi phí. Vì vậy, nâng cao nhận thức là yếu tố then chốt.
Các chuyên gia khuyến cáo người trẻ tuyệt đối không chủ quan trước các dấu hiệu như: tiểu ra máu, đi ngoài ra máu hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài. Việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, thuốc lá có thể giảm đến 40% nguy cơ mắc bệnh. Đồng thời, công nghệ tầm soát mới hướng tới sự tiện lợi, ít xâm lấn (thay vì nỗi sợ nội soi) đang mở ra cơ hội để mỗi người chủ động bảo vệ tính mạng của chính mình.
"Ung thư chưa bao giờ chỉ là một 'ca bệnh' trên hồ sơ. Đằng sau đó là cảm xúc phức tạp, là gia đình và cả một tương lai", bác sĩ Peter Chow nói, thêm rằng thấu hiểu để phòng ngừa và dũng cảm tầm soát sớm chính là cách để người trẻ làm chủ cuộc đời mình trước những biến số của căn bệnh này.
