Thay đổi lối sống đơn giản giúp ngừa gan nhiễm mỡ
Người tập thể dục cường độ mạnh dồn vào 1-2 ngày mỗi tuần vẫn giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch và tử vong sớm tương đương nhóm rèn luyện hàng ngày.
Công bố mới đây trên tạp chí Liver International của nhóm nhà khoa học Đại học Haifa (Israel) cung cấp bằng chứng quan trọng về sự linh hoạt trong chế độ luyện tập. Kết quả nghiên cứu phản bác quan niệm cũ cho rằng chỉ việc rải đều lịch vận động trong tuần mới mang lại lợi ích sức khỏe.
Nhóm chuyên gia đã phân tích dữ liệu từ 2.490 người tham gia Khảo sát Sức khỏe Quốc gia Mỹ. Các tình nguyện viên đeo thiết bị theo dõi chuyển động (gia tốc kế) liên tục trong 7 ngày để đo lường chính xác thời gian và cường độ vận động. Dựa trên dữ liệu thực tế, chuyên gia phân loại người tham gia thành ba nhóm: không hoạt động, tập rải đều các ngày và nhóm "chiến binh cuối tuần" - những người tập đủ thời lượng khuyến nghị nhưng dồn ít nhất một nửa thời gian vào 1-2 ngày.
Kết quả phân tích cho thấy tỷ lệ mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến chuyển hóa (MASLD) cao nhất ở nhóm lười vận động, chiếm 38%. Trong khi đó, con số này ở nhóm tập đều đặn là 26% và nhóm tập trung vào vài ngày chỉ 20%. Đáng chú ý, ở những bệnh nhân đã mắc MASLD, việc duy trì hơn 150 phút vận động cường độ trung bình đến mạnh mỗi tuần giúp giảm mạnh tỷ lệ tử vong chung và biến cố tim mạch, bất kể họ phân bổ lịch tập ra sao.
Giáo sư Shira Zelber-Sagi, người đứng đầu dự án, nhận định phát hiện này "cởi trói" cho những người bận rộn, đang vật lộn duy trì lịch tập đều đặn do áp lực công việc và gia đình. Bà khẳng định chìa khóa nằm ở việc tránh lối sống tĩnh tại. Mọi hình thức vận động tập trung, miễn đáp ứng đủ thời lượng và cường độ, đều giảm nguy cơ bệnh tật, cải thiện khả năng sinh tồn và hạ thấp rủi ro tim mạch.
MASLD hiện là bệnh gan phổ biến nhất thế giới, ảnh hưởng đến khoảng 30% dân số và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh gan mạn tính. Bệnh đặc trưng bởi sự tích tụ mỡ trong tế bào gan, có thể tiến triển thành viêm, xơ hóa, xơ gan và ung thư. Tình trạng này liên quan chặt chẽ đến béo phì, chế độ ăn nhiều đường, thực phẩm siêu chế biến và thói quen lười vận động.
Do thiết bị đo lường chủ yếu ghi nhận chuyển động tổng thể, kết quả nghiên cứu phản ánh phần lớn tác động của các bài tập aerobic (tim mạch) như đi bộ nhanh, chạy bộ nhẹ, bơi lội hay pilates. Dù vậy, các hướng dẫn y tế hiện hành vẫn khuyến nghị người dân kết hợp thêm 1-2 buổi tập sức mạnh mỗi tuần để duy trì khối lượng cơ bắp, yếu tố đặc biệt quan trọng với bệnh nhân gan.
Giáo sư Zelber-Sagi lưu ý nghiên cứu chưa tập trung sâu vào nhóm bệnh nhân xơ gan giai đoạn cuối do số lượng mẫu nhỏ, nhưng khẳng định ngay cả người bệnh nặng vẫn hưởng lợi từ việc vận động phù hợp.
Vị chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò quyết định của lối sống so với yếu tố di truyền. Những người mang gen dễ mắc bệnh gan thậm chí còn nhận được nhiều lợi ích sức khỏe hơn khi thay đổi thói quen. Bà cho rằng bệnh tật không phải định mệnh an bài, việc ăn uống cân bằng và chọn một môn thể thao yêu thích để duy trì lâu dài sẽ tạo ra sự khác biệt lớn.
